Vakbond en politici willen dat UWV stopt met 'wurgcontract' voor verzekeringsartsen in opleiding: 'Factor voor onveilige werksfeer'

Tienduizenden euro's terugbetalen als je je opleiding niet afmaakt. Dat is op dit moment de werkelijkheid als je de opleiding tot verzekeringsarts bij het UWV voortijdig beëindigt. Dit is ook vastgelegd in de opleidingsovereenkomst die artsen in opleiding (aio's) moeten tekenen. "Wij denken dat deze terugbetalingsregeling zo snel mogelijk afgeschaft moet worden", reageert Mirko Bal van vakbond en beroepsvereniging NOVAG.

Terugvorderingen tot 70.000 euro

De opleiding tot verzekeringsarts is 4 jaar en daarna moet je volgens het contract nog 2 jaar bij UWV blijven werken. Stop je eerder, dan moet je dus een deel terugbetalen. Uit onderzoek van EenVandaag blijkt dat dit niet alleen een papieren werkelijkheid is, maar dat het UWV daadwerkelijk overgaat tot inning van (een deel van) de studiekosten.

Zowel NOVAG, verzekeraar VvAA die rechtsbijstand verleent, als bronnen binnen het UWV bevestigen dat er meerdere voortijdig vertrokken artsen in opleiding een rekening van het UWV hebben gekregen. Dat bedrag kan oplopen tot maximaal 70.000 euro. Tweede Kamerleden Mariëtte Patijn van PRO en Don Ceder van ChristenUnie pleiten voor het afschaffen van deze regeling, zij willen dat minister Vijlbrief in actie komt.

Angstcultuur

"Dit contract kan een factor kan zijn waardoor mensen zich toch onveilig voelen en dat er geen prettige werksfeer is", zegt Mirko Bal van NOVAG. Over die problemen berichtte EenVandaag een maand geleden. Amsterdamse verzekeringsartsen in opleiding spraken zich hard uit over het UWV. Ze beschreven een angstcultuur, klaagden over te weinig begeleiding en dat ze opdraaiden voor het wegwerken van de lange wachttijden.

Over de opleidingsovereenkomst zegt een van de jonge artsen, die nog werkzaam is bij het UWV. "Het is een wurgcontract. Uiteindelijk denk ik dat heel veel mensen met tegenzin hier werken. Ze zitten die 2 jaar na hun opleiding uit en gaan vervolgens weg."

Onveilige werkcultuur breder herkend

Na de uitzending meldden zich bij het Interactieteam van EenVandaag verschillende UWV-medewerkers uit het hele land. Zij vertellen zich te herkennen in de verhalen van de Amsterdamse artsen en bevestigen dat de onveilige werkcultuur bij veel meer districten wordt ervaren.

Onder wie ook Suus, die vanwege haar privacy liever niet met achternaam genoemd wil worden. Ze begon na al een jarenlange medische carrière heel gemotiveerd aan haar opleiding tot verzekeringsarts. "Het vak leek mij aantrekkelijk omdat er een medisch stuk bij zit, maar ook juridisch. Daarnaast is het in vergelijking tot andere medisch specialisten natuurlijk ook wat prettiger indeelbaar qua werkzaamheden."

Cultuurprobleem

Die motivatie verdween snel toen Suus merkte dat haar leidinggevenden vooral wilden dat ze een groot aantal dossiers afhandelde en dat ze daar ook op werd afgerekend. "Het gaat bij UWV om vinkjes en niet om mensen."

Kritiek daarop werd niet gewaardeerd. "Natuurlijk wordt iedereen gezegd, de deur staat open, al je problemen kun je bij ons kwijt of je kunt naar een vertrouwenspersoon. Maar in de praktijk wordt mensen afgeraden om naar een vertrouwenspersoon te gaan. Dus het is denk ik een cultuurprobleem."

15.000 terugbetalen

Nadat Suus had besloten dat ze toch niet gelukkig zou worden als verzekeringsarts bij het UWV en dus vertrok, kreeg ze de rekening: UWV wilde terugbetaling van 15.000 euro van de opleidingsvergoeding. "Het is natuurlijk uiterst ongebruikelijk. Ik ken geen andere opleiding tot medisch specialist waarbij je zo'n contract tekent", zegt ze.

Ze had nooit begrepen dat ze een boete zou moeten betalen als ze vroegtijdig zou stoppen met de opleiding. In haar enthousiasme had ze het contract getekend. "Het wordt ook wel voorgelegd met even tekenen bij het kruisje, want dat is nodig om te starten. Met de wetenschap van nu, denk ik: ik had me veel beter moeten inlezen." Ze kent twee andere collega's die in hetzelfde schuitje zitten. Haar rechtsbijstandsverzekering is inmiddels met haar zaak bezig.

'Niet de manier'

De terugbetalingsclausule is volgens Suus, en ook Mirko Bal van de NOVAG, niet de manier om medewerkers langer aan het UWV te binden. Iets wat broodnodig is, want het UWV kampt met een groot tekort aan verzekeringsartsen.

Bal: "In dat geval zou ik zeggen, wees een goed werkgever. Zorg ervoor dat er een prettige en veilige werkomgeving gecreëerd wordt. Ik denk niet dat je mensen behoudt op een werkplek als je ze een boete van vele tienduizenden euro's boven het hoofd hangt."

Artsen gaan toch snel weg

"Je zou inmiddels wel kunnen zeggen dat het een soort wurgcontract is", gaat hij verder. "Daarnaast zien we eigenlijk ook dat dat misschien wel het tegenovergestelde effect heeft in de zin van dat artsen ondanks de terugbetalingsregeling toch weggaan bij UWV."

Ook ziet hij op dit moment vooral dat heel veel jonge artsen aan het twijfelen zijn of ze de opleiding überhaupt moeten gaan doen.

'Politiek moet ingrijpen'

De opleiding bij UWV staat al enige tijd onder verscherpt toezicht. Na de nieuwste signalen over het onveilige werkklimaat dreigt de uitkeringsinstantie zelfs helemaal geen verzekeringsartsen meer te mogen opleiden. Dat heeft enorme gevolgen en zal zorgen voor nog verder oplopende wachtlijsten.

Bal: "Het is eigenlijk 1 minuut voor 12 op dit moment. Ik denk dat als UWV de urgentie niet ziet of er niks mee doet, dat er dan ingrijpen nodig is vanuit de politiek."

'Komt bijzonder weinig voor'

De betalingsregeling moet wat hem betreft als eerste van tafel. "Die moet zo snel mogelijk worden afgeschaft. Niet alleen voor artsen die de opleiding willen starten bij het UWV, maar ook voor de artsen die nu in dienst zijn."

In een reactie aan EenVandaag laat het UWV weten op de hoogte te zijn van Bals verzoek. "Vakbond NOVAG heeft dit ingebracht ter bespreking aan de CAO-tafel. Vakbond NOVAG neemt hieraan deel." Ook zegt de instantie dat het terugvorderen van sommen geld van artsen in opleiding "bijzonder weinig voorkomt, want het overgrote deel van de verzekeringsartsen in opleiding kiest bewust voor dit specialisme."

Artikel EenVandaag